Zaburzenia odżywiania (ang. eating disorders, ED) to pojęcie na określenie szerokiego wachlarza problemów związanych z dezadaptacyjnymi wzorcami jedzenia i postrzeganiem własnego ciała. W większości, bo w 90-95% przypadków, dotyczą dziewcząt i kobiet, a swój początek najczęściej mają w okresie adolescencji i wczesnej dorosłości. Zbagatelizowane i nieleczone mogą okazać się tragiczne w skutkach, a nawet stanowić stan bezpośredniego zagrożenia dla życia. Dlatego jeśli zauważysz u siebie lub bliskich niepokojące zachowania związane z jedzeniem, nie warto ich ignorować. 

Sygnały alarmowe

  • Twoje myśli nieustannie krążą wokół jedzenia;
  • Rezygnujesz z kolejnych posiłków, systematycznie zmniejszasz porcje jedzenia, a przekroczenie ustalonej przez Ciebie porcji wzbudza w Tobie lęk i silne poczucie winy
    lub przeciwnie, masz poczucie, że nie możesz przestać jeść, także wtedy gdy nie odczuwasz głodu, jedzenie stanowi dla Ciebie pocieszenie; jesz, by uniknąć zmartwień;
  • Twoja samoocena i nastrój zależą głównie od tego, ile aktualnie ważysz i jak oceniasz swój wygląd, sylwetkę; panicznie boisz się, że możesz przytyć;
  • Czujesz obrzydzenie do siebie, swojego ciała;
  • W ostatnim czasie znacząco schudłeś/schudłaś bądź znacząco przytyłeś/przytyłaś;
  • Rezygnujesz z wyjść ze znajomymi bądź regularnie przynosisz ze sobą własne jedzenie w obawie przed spożyciem nadmiaru kalorii i przybraniem na wadze;
    lub podczas wyjść ze znajomymi specjalnie ograniczasz jedzenie żeby później "nadrobić" w samotności;
  • Samodzielnie prowokujesz wymioty lub stosujesz środki przeczyszczające w celu kontroli masy ciała;
  • Czujesz przymus wykonywania ćwiczeń fizycznych, szczególnie w sytuacji, gdy zjesz "zbyt dużo";
  • Planujesz i urządzasz potajemne uczty, podczas których konsumujesz bardzo duże ilości jedzenia;
  • Czujesz, że jedzenie determinuje Twoje życie.
     

Jeśli co najmniej kilka punktów pasuje do Ciebie, powinnaś/powinieneś skontaktować się ze specjalistą leczenia zaburzeń odżywiania. 

Psychoterapia zaburzeń odżywiania

Leczenie zaburzeń odżywiania w istocie stanowi niezwykle szeroki temat. Często pacjenci szukają najpierw pomocy u dietetyka, z różnych względów obawiając się skorzystania ze wsparcia psychologa, psychoterapeuty czy psychiatry. To, jakie należy podjąć kroki i z jakimi specjalistami współpracować, jest indywidualną kwestią. W przypadku zaburzeń odżywiania leczenie dietetyczne to ważny element całego procesu zdrowienia - ale nie jedyny. Chcę tym wpisem przekazać Wam, że w przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących Waszej relacji z jedzeniem naprawdę warto zgłosić się na konsultację do specjalisty z zakresu zdrowia psychicznego (psycholog, psychoterapeuta, lekarz psychiatra) i uzyskać informację na temat możliwości, po które możecie sięgnąć. 

Specjalista psychoterapeuta, którego wybierzecie, powinien przede wszystkim wzbudzać Wasze zaufanie. W dalszej części tekstu przedstawię zalecenia kliniczne NICE (ang. National Institute for Health and Care Excellence) dotyczące nurów psychoterapeutycznych, co do których badania sugerują najwyższą skuteczność w leczeniu ED. Pamiętajcie jednak, że rodzaj psychoterapii to pewnego rodzaju warsztat, sztuka - za każdym warsztatem stoi jeszcze rzemieślnik, w tym wypadku terapeuta, który tak jak Wy jest tylko człowiekiem. I tak jak z niektórymi ludźmi mamy większą ochotę się przyjaźnić niż z innymi, tak samo z jednym terapeutą nawiążemy bardziej swobodny kontakt niż z drugim, nawet jeśli nie różnią się formalnymi kompetencjami. 

Wracając do zaleceń NICE, dorosłym zmagającym się z anoreksją i bulimią psychiczną rekomenduje się terapię poznawczo-behawioralną zaburzeń odżywiania (CBT), a gdy ta nie jest skuteczna zaleca się rozważyć terapię psychodynamiczną. W przypadku dzieci i młodzieży przede wszystkim rekomenduje się terapię rodzin (systemową), a w dalszym stopniu indywidualną terapię poznawczo-behawioralną. Na swoich stronach terapeuci zwykle piszą w jakim nurcie pracują i jakie ukończyli szkolenia.

W ostatnim czasie popularność zyskuje także Terapia Akceptacji i Zaangażowania (ACT), należąca do tzw. 3 fali terapii poznawczo-behawioralnej. Wstępne wyniki badań dotyczących skuteczności ACT w leczeniu zaburzeń odżywiania są bardzo obiecujące - terapia ta może być pomocna w poprawie obrazu własnego ciała, pozwala zwiększyć świadomość wewnętrznych przeżyć, uczuć, myśli, a także ustabilizować wzorce żywieniowe. ACT-em interesują się również psychodietetycy i dietetycy, korzystając z jego metod przy udzielaniu wsparcia żywieniowego. 

Warto poczytać o różnych podejściach i zdecydować, które jest Wam bliskie. 

PS. Proces psychoterapii niezwykle ujęła na jednym ze swoich rysunków Obrazkoterapia.

 

Bibliografia

  1. Maine, M., Hartman McGilley B., Bunnell D.W. (red.). 2013. Leczenie zaburzeń odżywiania. Pomost między nauką a praktyką. Wrocław: Elsevier Urban & Partner
  2. NICE 2017. National Institute for Health and Care Excellence. Eating Disorders: Recognition and Treatment. National Institute for Health and Clinical Excellence Guidline (NG69); May 2017. https://www.nice.org.uk/
  3. Starzomska, M., Wilkos, E., & Kucharska, K. (2018). Modern approaches to the treatment of anorexia nervosa: The third wave of cognitive-behavioral therapy. Psychiatria Polska, 52(4), 651–662. https://doi.org/10.12740/PP/OnlineFirst/75338

Zaburzenia odżywiania: sygnały, których nie warto ignorować

26 marca 2020

WROĆ DO BLOGA

Skontaktuj się: +48 737 968 069